مشاغل مشمول مالیات بر ارزش افزوده هر ساله در لیستی که توسط سازمان امور مالیاتی کشور منتشر می‌شود مشخص می‌گردد. در این لیست تمامی مشاغلی که نوع کسب و کار ان‌ها از نظر این سازمان ارزشی را بر یک کالا می‌افزاید باید این نوع مالیات را نیز در کنار مالیات‌های مستقیم خود بپردازند. عدم پرداخت این مالیات نیز مشمول جریمه‌هایی برای صاحبان آن کسب و کار خواهد شد. اما آیا شغل شما در این لیست قرار دارد؟ کدام مشاغل مشمول این مالیات می‌باشند؟
در ادامه این مقاله قرار است تا جدیدترین لیست مشاغل مشمول ارزش افزوده را در اختیار شما قرار دهیم و تمامی جزئیات آن را با شما در میان بگذاریم . پس با ما همراه باشید. اگر برای شما سوال پیش آمده که انواع مالیات در ایران چیست؟ می‌توانید پس از مطالعه‌ی این مطلب، مقاله اخیر ما را مطالعه کنید.
مفهوم مالیات ارزش افزوده و مقدار آن
مالیات بر ارزش افزوده نوعی مالیات غیرمستقیم است که در جریان عرضه کالا و خدمات مشمول دریافت می‌شود. در این نظام، کسب‌وکار مشمول، مالیات فروش خود را محاسبه می‌کند و در صورت داشتن شرایط قانونی، مالیات پرداخت‌شده بابت خریدهای واجد شرایط را به‌عنوان اعتبار مالیاتی از آن کسر خواهد کرد.برخلاف تصور عموم، مالیات بر ارزش افزوده مشاغل، صرفا براساس تفاوت قیمت خرید و فروش کالا سنجیده نمی‌شود.
هنگام صدور صورتحساب، مالیات و عوارض بر اساس مبلغ فروش مشمول محاسبه می‌شوند و اعتبار مالیاتی خرید در مرحله تعیین خالص بدهی مالیاتی نقش دارد.نرخ عمومی مالیات و عوارض ارزش افزوده در سال 1405 برابر 10 درصد است. البته بعضی کالاها و خدمات معاف هستند و برای برخی اقلام نیز نرخ‌های خاصی تعیین شده است.
مشاغل مشمول مالیات بر ارزش افزوده
اکنون مشاغل مشمول ارزش افزوده را به شما معرفی خواهیم کرد. به طور کلی تمامی مشاغلی که در آن فرآیندی بر روی کالای خریداری شده تا فروش آن به مشتری انجام می‌گیرد جز مشاغل مشمول ارزش افزوده محسوب می‌شود. البته درست است که ارزش افزوده 10 درصد می‌باشد اما در مواقعی برای برخی از کالاها که آسیب رسان در نظر گرفته شده است ای مبلغ ممکن است بالاتر نیز برود. در ادامه لیست این مشاغل را مشاهده خواهید کرد.
لیست گروه‌های شغلی مشمول یا قابل بررسی مالیات بر ارزش افزوده
|
گروه فعالیت |
نمونه مشاغل |
نکته مهم برای تشخیص مشمولیت |
|
تولیدی و صنعتی |
کارخانه‌ها، واحدهای تولیدی، صنایع و برخی فعالیت‌های معدنی |
نوع فعالیت، شخصیت مؤدی و فراخوان مربوط باید بررسی شود |
|
بازرگانی و توزیع |
واردکنندگان، عمده‌فروشان، بنکداران و فروشگاه‌ها |
کالاهای معاف و مشمول باید از یکدیگر تفکیک شوند |
|
خدمات مالی و حرفه‌ای |
خدمات حسابداری، مشاوره مدیریتی و برخی خدمات تخصصی |
مشمولیت به فراخوان و ماهیت دقیق خدمت بستگی دارد |
|
خدمات فنی و مهندسی |
شرکت‌های مهندسی، پیمانکاران و ارائه‌دهندگان خدمات فنی |
نوع قرارداد و وضعیت مشمولیت مؤدی اهمیت دارد |
|
گردشگری و پذیرایی |
هتل‌ها، اقامتگاه‌ها، رستوران‌ها، کافی‌شاپ‌ها و تهیه غذا |
فراخوان‌ها برای همه این فعالیت‌ها لزوماً یکسان نبوده‌اند |
|
حمل‌ونقل و خودرو |
برخی تعمیرگاه‌ها، نمایشگاه‌ها و خدمات مرتبط با خودرو |
فروش کالا، ارائه خدمت و فعالیت واسطه‌گری باید جداگانه بررسی شوند |
|
تبلیغات و خدمات خلاق |
شرکت‌های تبلیغاتی، آتلیه‌ها و برخی خدمات طراحی |
نوع خدمت و فراخوان قانونی ملاک است |
|
خدمات خاص |
بعضی خدمات مرتبط با حیوانات خانگی و برگزاری مراسم |
برای این فعالیت‌ها نیز فراخوان‌های مشخصی منتشر شده است |
|
طلا و جواهر |
فروشندگان مصنوعات طلا و جواهر |
قواعد محاسبه ارزش افزوده طلا با فروش کالای معمولی متفاوت است |
در نظر داشته باشید که این موارد مشاغلی هستند که تا به این جا از طرف سازمان امور مالیاتی کشور به عنوان مودیان مالیات ارزش افزوده شناخته شده‌اند. اما هر ساله این لیست دچار تغییراتی می‌گردد و در آن برخی از مشاغل دیگر نیز اضافه می‌شود. از همین رو لازم است تا در زمان اقدام برای اینا مالیت ابتدا آخرین لیست مربوط به سال جاری را کنترل نمایید و اگر کسب و کار شما در آن لیست در بین کسب و کارهای مشمول این مالیات برود برای پرداخت آن اقدام نمایید.
مشمولیت رستوران‌ها، کافی‌شاپ‌ها و خدمات پذیرایی
رستوران‌ها، اغذیه‌فروشی‌ها، کترینگ‌ها، کافی‌شاپ‌ها و بقیه کسب و کارهای مشابه این‌ها در فراخوان‌های مختلف مورد توجه سازمان امور مالاتی قرار گرفته‌اند. برای تعیین وضعیت مالیات بر ارزش افزوده این مشاغل باید نوع فعالیت و تاریخی که مطابق فراخوان مشمول شده‌اند بررسی شود. فرض کنید کافی‌شاپ علاوه بر سرو نوشیدنی، برخی محصولات را به صورت بسته‌بندی شده می‌فروشد که خودش محصولات را تولید نکرده است؛ پس نمی‌توان حکمی یکسان برای تمام لاین‌های درآمد این مجموعه درنظر گرفت.
مشمولیت فروشندگان طلا و جواهر
فروشندگان طلا و جواهر نیز باید مقررات اختصاصی این فعالیت را رعایت کنند. در فروش مصنوعات طلا، اصل طلا در شرایط قانونی مربوط از مالیات بر ارزش افزوده معاف است، اما اجرت ساخت، سود و حق‌العمل فروشنده طبق مقررات مشمول مالیات و عوارض خواهند بود. بنابراین محاسبه ارزش افزوده مصنوعات طلا با محاسبه مالیات فروش یک کالای معمولی یکسان نیست. برای شناخت مبنای محاسبه و جزئیات این موضوع، مقاله مالیات طلا و مالیات بر ارزش افزوده طلا را مطالعه کنید.
آیا خدمات پزشکان و مراکز درمانی مشمول ارزش افزوده است؟
براساس ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده، تمامی خدمات درمانی، تشخیصی و پیشگیری واجد شرایط، از پرداخت مالیات و عوارض معاف هستند. البته این مورد برای تمامی مراکز یکسان نیست ممکن است براساس ماهیتی که برخی از کلینیک‌های خصوصی ارائه می‌دهند، مالیات خدماتی تعریف شود.
برای مثال در یک کلینیک یا مطب شخصی ممکن است خدمات درمانی و خدمات زیبایی غیر‌درمانی را هم‌زمان ارائه شود. در این صورت، وضعیت هر خدمت باید جداگانه با مقررات معافیت و فراخوان‌های مرتبط تطبیق داده شود تا از جریمه‌های مالیاتی بعدی جلوگیری شود.
از طرفی، معافیت یک خدمت از ارزش افزوده الزاما به معنی نداشتن تکلیف در صدور صورتحساب الکترونیکی نیست. جزئیات بیشتر و دقیق‌تر این مورد را در مقاله صورتحساب الکترونیکی پزشکان در سامانه مودیان بررسی کنید.
آخرین نسخه قانون مالیات بر ارزش افزوده در سال 1405
در مورد مشاغل مشمول مالیات بر ارزش افزوده همواره باید به‌روز باشید و نسبت به آخرین فراخوان مطلع باشید.باید اشاره کنیم که در مراحل قبلی فراخوان، اصنافی مانند جایگاه‌داران سوخت، بعضی رسته‌های خدمات پذیرایی و فعالیت‌های مربوط به نگهداری حیوانات خانگی و برگزاری مراسم مورد توجه قرار گرفته‌اند.
درمورد فراخوان یازدهم نیز باید اشاره کنیم که بیشترین توجه بر گسترش مشمولیت برخی صاحبان مشاغل و فعالیت‌های خدماتی بوده است اما هنوز ابلاغ نهایی و تایید تاریخ اجرا صورت نگرفته است.به همین دلیل، برای تعیین وضعیت کسب‌وکار در سال 1405 باید آخرین فراخوان رسمی، تاریخ شروع تکالیف و شرایط اعلام‌شده برای همان گروه شغلی بررسی شوند. دقت کنید اگر فعالیتی از مراحل قبل مشمول شده باشد، صرف انتشار فراخوان جدید به معنی تغییر خودکار تاریخ مشمولیت قبلی آن نیست.
چگونه بفهمیم شغل ما مشمول مالیات بر ارزش افزوده است؟
مشاهده و بررسی لیست مشاغل مشمول مالیات بر ارزش افزوده باتوجه به تنوع بالای کاری در هر صنف کمی پیچیده به نظر می‌رسد. برای تشخیص بهتر وضعیت یک کسب‌وکار به جای اتکا به فهرست‌های عمومی از مشاغل، 4 مورد زیر را به ترتیب بررسی کنید:
- نوع فعالیت و وضعیت پرونده مالیاتی: مشخص کنید فعالیت شما از جنس است؛ فروش کالا، ارائه خدمت یا ترکیبی از هر دو است و شخص حقیقی فعالیت می‌کند یا به صورت حقوقی.
- فراخوان و تاریخ مشمولیت: بررسی کنید کسب‌وکار طبق کدام فراخوان و از چه تاریخی مکلف به اجرای مقررات مالیات بر ارزش افزوده شده است.
- معافیت کالاها و خدمات: وضعیت اقلام فروخته‌شده یا خدمات ارائه‌شده را با معافیت‌های ماده 9 و سایر احکام مرتبط تطبیق دهید.
- تکالیف سامانه مودیان: پس از مشخص شدن وضعیت مشمولیت، الزامات مربوط به صدور صورتحساب، ثبت معاملات و بررسی اظهارنامه ارزش افزوده را کنترل کنید.
توجه داشته باشید این ترتیب اهمیت دارد زیرا ممکن است دو کسب‌وکار در یک صنف فعالیت کنند اما به دلیل تفاوت تاریخ فراخوان یا نوع کالا و خدمت، وضعیت یکسانی نداشته باشند.
دریافت کننده و پرداخت کننده مالیات ارزش افزوده
یک مثال فرضی برای محسابه مالیات بر ارزش افزوده مشاغل مشمول برای شما آورده‌ایم : فرض کنید فروش مشمول نرخ عمومی یک مجموعه در طی یک فصل 220 میلیوت تومان بوده، آیا باید عین 10% مبلغ کل را برای مالیات بر ارزش افزوده در نظر بگیرد؟
اینجا باید برخی موارد دیگر را در نظر گرفت مثلا ممکن است در این فصل مالی، این شرکت مبلغ 14 میلیون تومان برای مالیات و عوراض پرداخته کرده باشد. با فرض پذیرش تمام اعتبار مالیاتی خرید و نبود تعدیلا دیگر، خالص مالیات قابل پرداخت به این صورت محاسبه می‌شود:
| شرح | مبلغ |
| فروش مشمول | 220 میلیون تومان |
| مالیات بر ارزش افزوده | 22 میلیون تومان |
| اعتبار مالیاتی خرید پذیرفته شده | 14 میلیون تومان |
| خالص مالیات و عوارض قابل پرداخت | 8 میلیون تومان |
در این مثال به وضوح مشخص شده است مبلغی که مشتری شما برای مالیات بر ارزش افزده پرداخت می‌کنند ممکن است به طور کامل به سازمان امور مالیاتی پرداخت نشود. تاثیر مالیات و عوارض خریدهای واجد شرایط در کسر مالیات فروش در این مثال مشخص بود.
مهلت پرداخت و اظهارنامه مالیات ارزش افزوده
زمانی که به بررسی مشاغل مشمول مالیات بر ارزش افزوده می‌پردازیم باید مهلت پرداخت را نیز در نظر بگیریم. دوره مالیات بر ارزش افزوده در حالت عمومی سه‌ماهه و منطبق با فصل‌های سال شمسی است، مگر اینکه برای گروهی از مودیان طبق مقررات، دوره متفاوتی تعیین و اعلام شود. طبق ماده 4 قانون مالیات بر ارزش افزوده، مودی باید حداکثر تا پایان ماه بعد از انقضای هر دوره مالیاتی، مالیات و عوارض متعلق را پس از کسر اعتبار مالیاتی و با رعایت شرایط قانونی پرداخت کند.
با این حال، سازمان امور مالیاتی ممکن است برای یک دوره مشخص مهلت‌های خاصی اعلام کند. برای نمونه، طبق بخشنامه شماره 200/1405/55 مورخ 25 مهر 1405، فرصت پرداخت یا ترتیب پرداخت بدهی مالیات بر ارزش افزوده تابستان 1405، با شرایط مقرر برای بخشودگی جریمه تاخیر، تا 24 آبان 1405 تعیین شده است.
به همین دلیل، حسابداران و صاحبان کسب‌وکار باید علاوه بر مهلت عمومی قانون، اطلاعیه‌های همان دوره را بررسی کنند. برای اطلاع از مهلت‌های مهم، می‌توانید از تقویم مالیاتی 1405 استفاده کنید.
ارتباط اظهارنامه ارزش افزوده با سامانه مودیان
اطلاعات صورتحساب‌های الکترونیکی ثبت‌شده در سامانه مؤدیان در فرآیند تهیه و بررسی اطلاعات اظهارنامه ارزش افزوده نقش دارند. بنابراین مؤدی باید وضعیت فروش‌ها، خریدها، صورتحساب‌های اصلاحی و اقلام معاف یا مشمول را کنترل کند تا اطلاعات اظهارنامه با معاملات واقعی مطابقت داشته باشد.
یکی از موارد مهم، فروش نسیه است. طبق تبصره 1 ماده 4 قانون مالیات بر ارزش افزوده، ثبت نسیه بودن معامله و دریافت و پرداخت‌های مرتبط در سامانه مودیان و تایید طرفین، در اعمال احکام قانونی معاملات نسیه اهمیت دارد. برای آشنایی با مراحل عملی، مقاله ثبت فاکتور نسیه در سامانه مودیان را مطالعه کنید.
جریمه دیرکرد یا عدم پرداخت مالیات بر ارزش افزوده
مشاغل مشمول ارزش افزوده لازم است تا به این نکته نیز آگاه باشند که دیرکرد و عدم پرداخت ممکن است جریمه‌ای را برای مودیان این مالیات به همراه بیاورد. این جریمه به صورت نرخ 2 درصد در ماه اضافه می‌شود که با ادامه تاخیر معمولا این درصد بالاتر نیز می‌رود
نتیجه‌گیری : مشاغل مشمول مالیات بر ارزش افزوده
شما می‌توانید برای اینکه بدانید آیا مشمول این مالیات می‌شوید یا خیر با لیستی که در بالا مربوط به سال 1405 در اختیار شما قرار دادیم مراجعه نمایید. شما به عنوان صاحب کسب و کار در نظر داشته باشید که باید از تمامی جزئیات مربوط به انواع مالیات و همین طور حقوقی که در این زمینه و در رابطه لبا معافی‌ها دارید آشنایی کامل پیدا کنید.
در عمل، یکی از دردسرهای کسب‌وکارهای مشمول ارزش افزوده، مدیریت تعداد زیاد صورتحساب‌ها و اطمینان از ارسال موفق آن‌هاست؛ به‌خصوص زمانی که فروش نقدی و نسیه یا معاملات متعددی در طول روز ثبت می‌شود. در چنین شرایطی، استفاده از مارسا به‌عنوان نرم‌افزار رایگان سامانه مودیان، امکان ثبت اطلاعات کالاها و مشتریان، ارسال تکی یا گروهی صورتحساب‌های الکترونیکی و پیگیری وضعیت هر فاکتور را در یک محیط فراهم می‌کند. به این ترتیب، صاحبان کسب‌وکار و حسابداران می‌توانند بخش مربوط به صدور و ارسال صورتحساب‌ها را با نظم بیشتری انجام دهند و زمان کمتری صرف پیگیری دستی وضعیت فاکتورها کنند.
