گروه‌بندی مشاغل مالیاتی بر اساس مقررات سازمان امور مالیاتی انجام می‌شود و در آن مشخص می‌شود که هر شغل و کسب‌وکار از نظر تکالیف مالیاتی در کدام گروه قرار دارد. از طرفی، ارائه نادرست اظهارنامه یا نگهداری نکردن اسناد و مدارک موردنیاز ممکن است مشکلات و جرائم مالیاتی برای صاحبان مشاغل به همراه داشته باشد. به همین دلیل لازم است گروه شغلی خود را به‌درستی تشخیص دهیم. اما شغل شما جزو کدام گروه مالیاتی محسوب می‌شود؟ معیار گروه‌بندی چیست و هر گروه باید چه مدارکی ارائه دهد؟
در ادامه این مقاله از مارسا، نرم‌افزار رایگان سامانه مودیان، قرار است جدیدترین گروه‌بندی مشاغل مالیاتی سال 1405 را بر اساس آیین‌نامه ماده 95 قانون مالیات‌های مستقیم بررسی کنیم تا بتوانید با توجه به نوع فعالیت و میزان فروش کسب‌وکار خود، گروه مالیاتی و تکالیف مرتبط با آن را تشخیص دهید.
گروه‌بندی مشاغل مالیاتی چیست و بر چه اساسی انجام می‌شود؟
گروه‌بندی مشاغل مالیاتی به تقسیم صاحبان مشاغل حقیقی به سه گروه اول، دوم و سوم گفته می‌شود. این دسته‌بندی بر اساس نوع فعالیت اقتصادی و میزان فروش یا درآمد مبنای گروه‌بندی انجام می‌گیرد و مشخص می‌کند هر مؤدی چه سطحی از اسناد، مدارک، دفاتر و اطلاعات مالی را باید برای انجام تکالیف خود تهیه و نگهداری کند.
طبق ماده 95 قانون مالیات‌های مستقیم و آیین‌نامه اجرایی آن، گروه‌بندی مالیاتی به‌تنهایی نرخ یا مبلغ مالیات مشاغل را تعیین نمی‌کند. بنابراین قرار گرفتن در گروه اول لزوما به معنای پرداخت مالیات بیشتر از گروه دوم یا سوم نیست؛ بلکه نوع فعالیت و اطلاعات مالی موردنیاز برای رسیدگی مالیاتی متفاوت خواهد بود.
گروه‌بندی مشاغل مالیاتی برای اشخاص حقیقی در سال 1405
در این بخش قرار است گروه‌بندی مشاغل مالیاتی را برای افراد حقیقی معرفی کنیم و شرایط قرار گرفتن در هر گروه را با جزئیات توضیح دهیم. به‌طور کلی، صاحبان مشاغل در سال 1405 به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند که این دسته‌بندی بر اساس نوع فعالیت، میزان فروش و سایر شرایط قانونی انجام می‌شود.
1- گروه اول مشاغل مالیاتی
در گروه اول مالیاتی، برخی مشاغل مانند واردات و صادرات، صاحبان کارخانه‌ها، هتل‌های سه‌ستاره و بالاتر، مراکز درمانی مشمول، صرافی‌ها، فروشگاه‌های زنجیره‌ای دارای مجوز و مؤسسات حمل‌ونقل، بدون توجه به میزان فروش در این گروه قرار دارند. طبق آیین‌نامه اجرایی ماده 95، مشاغلی که به دلیل نوع فعالیت در گروه اول قرار می‌گیرند عبارت‌اند از:
- واردکنندگان و صادرکنندگان
- صاحبان کارخانه‌ها، واحدهای تولیدی و بهره‌برداران معادن دارای پروانه بهره‌برداری
- صاحبان هتل‌های سه‌ستاره و بالاتر
- صاحبان بیمارستان‌ها، زایشگاه‌ها، درمانگاه‌ها و کلینیک‌های تخصصی مربوط به امور انسانی
- مشاغل صرافی
- صاحبان فروشگاه‌های زنجیره‌ای دارای مجوز
- مؤسسات حمل‌ونقل موتوری، زمینی، دریایی و هوایی، اعم از مسافری و باربری
علاوه بر این موارد، سایر صاحبان مشاغلی که درآمد ابرازی آن‌ها از فروش کالا یا فروش توأم کالا و خدمات در اظهارنامه عملکرد دو سال قبل، یا آخرین درآمد قطعی‌شده آن‌ها با رعایت شرایط قانونی، بیش از 45 میلیارد تومان باشد، در گروه اول قرار می‌گیرند. برای مثال، در گروه‌بندی سال 1405، اطلاعات اظهارنامه عملکرد سال 1403 یا آخرین درآمد قطعی‌شده واجد شرایط مبنای بررسی قرار می‌گیرد. در مورد برگ قطعی نیز شرط ابلاغ آن حداکثر تا پایان دی‌ماه سال قبل باید رعایت شود.
2- گروه‌بندی مشاغل مالیاتی : گروه دوم
گروه دوم مشاغل مالیاتی شامل صاحبان کسب‌وکارهایی می‌شود که شرایط قرار گرفتن در گروه اول را ندارند و میزان فروش یا درآمد مبنای گروه‌بندی آن‌ها بیش از 15 میلیارد تومان تا سقف 45 میلیارد تومان است. در این گروه ممکن است مشاغلی مانند رستوران‌ها، فروشگاه‌ها و مراکز ارائه خدمات قرار بگیرند؛ اما صرف اینکه یک کسب‌وکار رستوران یا فروشگاه نسبتاً کوچک باشد، به معنای قرار گرفتن قطعی آن در گروه دوم نیست.
برای مثال، اگر یک فروشگاه در سال مبنای گروه‌بندی 20 میلیارد تومان فروش کالا داشته باشد و به دلیل نوع فعالیت در گروه اول نباشد، با فرض نبود سایر شرایط مؤثر، در گروه دوم مالیاتی قرار خواهد گرفت. بنابراین معیار اصلی برای بیشتر مشاغل این گروه، میزان فروش یا درآمد مبنای گروه‌بندی است. البته برای مشاغلی که صرفاً خدمات ارائه می‌کنند، نصاب‌های متفاوتی در نظر گرفته شده است که در ادامه توضیح می‌دهیم.
3- گروه سوم مشاغل مالیاتی
در گروه سوم و آخرین گروه‌بندی مشاغل مالیاتی، صاحبان کسب‌وکارهایی قرار می‌گیرند که شرایط حضور در دو گروه قبلی را ندارند. به‌طور کلی، مشاغلی که میزان فروش یا درآمد مبنای گروه‌بندی آن‌ها تا 15 میلیارد تومان باشد و از نظر نوع فعالیت نیز مشمول گروه اول نباشند، در گروه سوم قرار می‌گیرند.
البته برای مشاغل صرفاً خدماتی این مبلغ نصف می‌شود. همچنین بر اساس آیین‌نامه جدید، صاحبان مشاغل تازه‌تأسیس در دو سال اول فعالیت، به‌جز افرادی که بر اساس نوع فعالیت الزاماً جزو گروه اول هستند، می‌توانند گروه مالیاتی خود را انتخاب کنند. بنابراین تمام کسب‌وکارهایی که کمتر از سه سال از تأسیس آن‌ها می‌گذرد، الزاماً گروه سوم محسوب نمی‌شوند.
جدول گروه‌بندی مالیاتی مشاغل خدماتی در سال 1405
یکی از نکات مهمی که در گروه‌بندی مشاغل مالیاتی باید به آن توجه داشته باشید، تفاوت حدنصاب فعالیت‌های خدماتی با سایر مشاغل است. طبق تبصره 2 ماده 2 آیین‌نامه اجرایی ماده 95، اگر مؤدی صرفاً به ارائه خدمات اشتغال داشته باشد، 50 درصد مبالغ تعیین‌شده مبنای گروه‌بندی خواهد بود.
|
گروه مالیاتی |
درآمد مبنای گروه‌بندی برای فعالیت صرفاً خدماتی |
|
گروه اول |
بیش از 22.5 میلیارد تومان |
|
گروه دوم |
بیش از 7.5 تا 22.5 میلیارد تومان |
|
گروه سوم |
تا 7.5 میلیارد تومان |
فرض کنید یک شخص حقیقی صرفا خدمات مشاوره‌ای ارائه کند و درآمد مبنای گروه‌بندی او 10 میلیارد تومان باشد، در صورت نداشتن شرایط خاص گروه اول و سایر موانع قانونی، در گروه دوم قرار می‌گیرد.این حدنصاب‌ها مخصوص مشاغل صرفا خدماتی هستند و نباید بدون بررسی نوع فعالیت، برای کسب‌وکارهایی که هم کالا می‌فروشند و هم خدمات ارائه می‌کنند اعمال شوند.
گروه‌بندی مشاغل تازه‌تأسیس و مشارکتی چگونه است؟
علاوه بر میزان فروش، شرایط شروع فعالیت و مشارکت نیز می‌تواند بر تعیین گروه‌بندی مشاغل مالیاتی تأثیر بگذارد. مشاغل تازه‌تاسیس در دو سال نخست شروع فعالیت، انتخاب گروه مالیاتی با مودی است مگر اینکه به دلیل نوع فعالیت الزاما در گروه اول قرار داشته باشد. از سال سوم، گروه‌بندی بر اساس نصاب‌های قانونی انجام می‌شود. مشاغل مشارکتی در فعالیت‌هایی که دو یا چند شریک دارند، درآمد ابرازی یا قطعی‌شده کل مشارکت ملاک گروه‌بندی است، نه درآمد جداگانه هر شریک.
گروه‌بندی مشاغل مالیاتی اشخاص حقوقی
در رابطه با اشخاص و مودیان مالیاتی حقوقی، گروه‌بندی اول، دوم و سومِ مخصوص صاحبان مشاغل حقیقی اعمال نمی‌شود. بنابراین شرکت‌ها و سایر اشخاص حقوقی باید فارغ از میزان درآمد خود، دفاتر و اسناد مالی را طبق مقررات مربوط نگهداری کنند و اظهارنامه مالیاتی را در موعد قانونی ارائه دهند. در واقع، این دسته‌بندی سه‌گانه برای صاحبان مشاغل حقیقی تعریف شده است؛ اما اشخاص حقوقی تکالیف مالیاتی و حسابداری مستقلی دارند که باید مطابق قانون مالیات‌های مستقیم انجام دهند.
مدارک موردنیاز در هر گروه از مشاغل مالیاتی
برای هرکدام از گروه‌های مشاغل مالیاتی لازم است اسناد و مدارکی متناسب با نوع فعالیت و تکالیف قانونی نگهداری شود. این مدارک می‌تواند شامل اطلاعات فروش، اسناد خرید، هزینه‌ها، حساب‌های بانکی مرتبط با فعالیت، اطلاعات هویتی و اظهارنامه مالیاتی باشد.بااین‌حال، برخلاف تصور برخی صاحبان کسب‌وکار، مدارک و تکالیف نگهداری دفاتر در هر سه گروه یکسان نیست.
|
گروه |
مهم‌ترین تکالیف نگهداری اسناد |
اطلاعات اصلی اظهارنامه |
|
گروه اول |
نگهداری دفاتر روزنامه و کل یا سایر دفاتر مقرر، به‌صورت دستی یا الکترونیکی، همراه با اسناد مالی |
ترازنامه، صورت سود و زیان، اطلاعات موجودی، حساب‌ها و سایر اطلاعات لازم |
|
گروه دوم |
نگهداری اسناد معاملات به ترتیب تاریخ و تنظیم صورت درآمد و هزینه ماهانه |
درآمد و هزینه، خرید و فروش، دارایی‌ها و اطلاعات مالی مرتبط |
|
گروه سوم |
نگهداری اسناد معاملات و تنظیم خلاصه درآمد و هزینه سالانه |
خلاصه درآمد و هزینه، اطلاعات هویتی و مالی موردنیاز |
در آیین‌نامه اجرایی جدید، نگهداری دفاتر قانونی برای گروه‌های دوم و سوم الزامی نیست. اما این موضوع به معنای بی‌نیازی از ثبت درآمد، هزینه‌ها و نگهداری اسناد مربوط به معاملات نیست.همچنین صاحبان مشاغل گروه اول و اشخاص حقوقی که از دفاتر الکترونیکی استفاده می‌کنند، باید مقررات مربوط به ثبت اطلاعات در سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی را رعایت کنند.
هر گروه از دسته‌بندی مشاغل مشمول چه مالیاتی است؟
به‌طور کلی، صاحبان مشاغل حقیقی ممکن است بر اساس درآمد مشمول مالیات خود، مکلف به پرداخت مالیات بر درآمد مشاغل باشند. همچنین با توجه به نوع فعالیت، کالاها و خدمات عرضه‌شده و مقررات مربوط، ممکن است مشمول مالیات بر ارزش افزوده یا سایر تکالیف مالیاتی نیز شوند.اما یک نکته مهم این است که گروه اول، دوم و سوم بودن به‌تنهایی تعیین‌کننده میزان مالیات پرداختی نیست.مالیات بر درآمد مشاغل با توجه به درآمد مشمول مالیات، هزینه‌های قابل قبول، معافیت‌ها و نرخ‌های مقرر قانونی محاسبه می‌شود. در مقابل، گروه‌بندی موضوع ماده 95 بیشتر برای تعیین سطح تکالیف اظهارنامه، دفاتر و اسناد و مدارک مالیاتی کاربرد دارد.
همچنین مشمولیت مالیات بر ارزش افزوده به گروه اول، دوم یا سوم محدود نمی‌شود و باید براساس قوانین و فراخوان‌های مرتبط با فعالیت مودی بررسی شود. برای آشنایی با تفاوت این مالیات و نحوه محاسبه آن، مقاله مالیات بر ارزش افزوده چیست؟ را مطالعه کنید.
سوالات متداول درباره گروه‌بندی مشاغل مالیاتی در ایران
در ادامه این مطلب چند نوع پرسش شما همراهان گرامی بسیار پرسیده شده که به طور خلاصه پاسخ خواهیم داد.
1- آیا رستوران‌ها و فروشگاه‌های کوچک گروه دوم مالیاتی هستند؟
لزوماً خیر. صرف عنوان شغل برای تعیین گروه دوم کافی نیست. باید میزان فروش یا درآمد مبنای گروه‌بندی و سایر شرایط قانونی بررسی شود. برای مثال، یک فروشگاه با فروش 18 میلیارد تومان می‌تواند گروه دوم باشد، درحالی‌که فروشگاهی با فروش کمتر ممکن است گروه سوم محسوب شود.
2- آیا مالیات گروه اول بیشتر از گروه سوم است؟
نه لزوماً. گروه‌بندی مستقیما نرخ مالیات را تعیین نمی‌کند. میزان مالیات با توجه به درآمد مشمول مالیات، معافیت‌ها و سایر مقررات قانونی محاسبه می‌شود و ممکن است یک مودی گروه سوم، در شرایطی مالیات بیشتری از یک مودی گروه اول بپردازد.
3- آیا گروه‌بندی مشاغل با ارسال صورتحساب در سامانه مودیان ارتباط دارد؟
گروه‌بندی مشاغل مالیاتی ماده 95 و تکالیف سامانه مؤدیان، دو موضوع مرتبط اما متفاوت هستند. گروه‌بندی مشخص می‌کند صاحبان مشاغل چه اسناد و مدارکی را نگهداری کرده و چه اطلاعاتی را در اظهارنامه ارائه دهند؛ اما الزام به صدور و ارسال صورتحساب الکترونیکی بر اساس قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان و مقررات اجرایی مربوط تعیین می‌شود.بنابراین صرف قرار داشتن در گروه سوم، به معنای معافیت خودکار از تمام تکالیف سامانه مؤدیان نیست. برای آشنایی بیشتر با این موضوع می‌توانید مقاله سامانه مودیان چیست؟ را مطالعه کنید.
سخن پایانی
گروه‌بندی مشاغل مالیاتی دسته بندی از مشاغل مختلف برای افراد حقیقی است که با توجه به نوع کسب و کار و همین طور میزان درآمد طبقه‌بندی شده است. این موضوع تکالیف هر گروه مالیاتی را به طور اختصاصی مشخص می‌کند . در کنار اینکه هر کدام از گروه‌ها مشمول چه مالیاتی می‌شوند باید به این نکته نیز اشاره کنیم که جزئیاتی در رابطه با معافی و همین طور حقوق قانونی هر کدام از این گروه‌های شغلی در رابطه با مالیات نیز وجود دارد که بسیاری از صاحبان مشاغل از آن اطلاع دقیقی ندارند.
مشاوران ما در در کنار شما خواهند بود تا با ارائه اطلاعات تخصصی در رابطه با هر کدام از این گروه‌های شغلی و مالیات مربوط به آن شما را از تمامی جزئیات مربوطه در این رابطه مطلع کنند.
