مالیات بر عایدی سرمایه چیست ؟ جدیدترین موارد این قانون در سال 1405

مالیات بر عایدی سرمایه که در سال‌های اخیر بیشتر به آن پرداخته می‌شود یکی از انواع مالیات است که تقریبا همه افراد به نوعی مودی ان محسوب می‌شوند. از همین رو اطلاعات دقیق از این نوع مالیات و همین طور موارد معافیت آن برای هر شخص حقیقی و همین طور حقوقی مورد نیاز است. اما این مالیات چه مواردی را شامل می‌شود ؟ از نوع مستقیم است یا غیر مستقیم؟ روش محاسبه آن به چه صورت است؟

در  ادامه این مقاله از مارسا (نرم افزار رایگان سامانه مودیان)قرار است تا به شما بگوییم که مالیات بر عایدی سرمایه چیست و همسن طور چه نکات و مواردی را باید در مورد این مالیات و شیوه محاسبه و پرداخت ان بدانید. پس با ما همراه باشید.

مالیات بر عایدی سرمایه چیست ؟

مالیات بر عایدی سرمایه یکی از انواع مالیات است که در واقع به سودی که از فروش دارایی‌های غیر مولد به دست می‌آید تعلق می‌گیرد. اگر بخواهیم خیلی ساده این موضوع را تعریف کنیم به این صورت است که وقتی شما یک دارایی را خریداری می‌کنید و در زمان دیگر با قیمت بالاتر آن را به فروش می‌رسانید از این تفاوت قیمت سودی برای شما حاصل می‌شود و شما باید بخشی از این سود را به عنوان مالیات پرداخت نمایید. از این تعریف کاملا مشخص است که این نوع مالیات در گروه مالیات‌های مستقیم قرار دارد.

انواع مالیات بر عایدی سرمایه چیست : چه مواردی مشمول این مالیات هستند؟

همان طور که در بالا به تعریف مالیات بر عایدی سرمایه اشاره کردم باید بگوییم که کالاهایی که در جریان خرید  تا زمان فروش ان فرد ارزشی را به آن اضافه می‌کند در اصطلاح کالاهایی غیر مولد هستند . در واقع شما وقتی این کالا را بخرید نیازی به انجام اقدامی بر روی آن ندارید و می‌توانید به همان صورت آن را به فروش برسانید. تمامی این نوع کالاها طبق قانون مالیات‌های مستقیم تحت شرایط خاصی که در ادامه به طور دقیق آن را توضیح خواهیم داد مشمول مالیات بر عایدی می‌شوند . در ادامه تمامی این موارد را با هم بررسی خواهیم کرد.

1. طلا

یکی از کالاهایی که مالیات بر عایدی سرمایه به آن تعلق می‌گیرد طلا است. طلا و سکه نیز کالاهای غیر مولد هستند که اتفاقا به جهت افزایش قیمت طلا در سالهای اخیر خرید و فروش ان می‌تواند سود بسیار زیادی را به همراه بیاورد. اما هر خرید و فروش طلا مشمول این مالیات می‌شود و نوع طلایی که برای خرید در نظر می‌گیرید  همین طور وزن طلا یا تعداد سکه مشخص می‌کند که آیا شما باید برای آن مالیات بر عایدی را بپردازید یا خیر .

2. ارز

در کشور ما خرید و فروش ارزهای خارجی نیز همراه با سود بوده و ممکن است و به همین دلیل این مورد نیز جز کالاهای غیر مولد در نظر گرفته شده است. از همین رو اگر کسی بیش از مقداری مشخص در بازار ارز خریداری نماید لازم است تا در زمان فروش ان بخشی را برای مالیات بر عایدی سرمایه بپردازد. معمولا رقم خرید ارز که معیار غیر مولد در نظر گرفتن آن است را خود دولت‌ها و یا سازمان مالیاتی هر کشور تعیین می‌کند. این امر به منظور جلوگیری از سودجویی و همین طور تغییر تناسب عرضه و تقاضا در بازار انجام می‌گیرد.

3. ملک و زمین

مالیات بر عایدی سرمایه بر ملک و زمین نیز تعلق می‌گیرد . اگر شما در زمان خردی و فروش مسکن و همین طور زمین سودی از این معامله کسب نموده باشید لازم است تا بخشی از آن را بابت مالیات بپردازی. در نظر داشته باشید ممکن است تا قصد شما از خرید استفاده شخصی باشد و نه کسب سود  به همین دلیل نیز برای مالیات بر عایدی که به مسکن تعلق می‌گیرد شرایطی خاص مانند خرید و فروش در زمان کوتاه و همین طور خرید و فروش چندین ملک متعلق به یک شخص (بیش از 1 ملک ) را ملاک محاسبه این مالیات و همین طور در نظر گرفتن این اموال به عنوان دارایی‌های غیر مولد قرار می‌گیرد. اما در مورد زمین ممکن است قوانین کمی متفاوت باشد و نوع کاربری زمین ملاک این ارزیابی قرار گیرد. البته این قوانین در کشورهای مختلف با یکدیگر تفاوت دارد و هر کشور معیاری متفاوت را برای تشخیص غیر مولد بودن این دو مورد از دارایی‌ها برای خود انتخاب کرده است.

مثال در ایران: اگر ملک را با قیمت 10 میلیارد خریداری نمایید و ان را 15 میلیارد به فروش برسانید در مدت زمان کمتر از 1 سال لازم است تا برای سودی که از این معامله به دست آورده‌اید یعنی 5 میلیارد تومان 10درصد این رقم را مالیات بپردازید.

4. خودرو

در کشور ما خودرو نیز رشد صعودی دارد و همین امر موجب می‌شود عده‌ای نیز برای کسب سود سرمایه خود را به سمت بازار خودرو ببرند. از همین رو نیز صحبت است که این کالا نیز در ایران بین مالیات بر عایدی سرمایه قرار گیرد که البته هنوز این اتفاق نیافتاده است.

مثال در ایران: اگر شما خودرو خود را با قیمت 1 میلیارد خریداری و آن را به قیمت 1.500 میلیارد در کمتر از 1 سال بفروشید سود حاصل این خرید و فروش 500 میلیون تومان بوده است و شما باید مبلغ 10درصد آن یعنی50 میلیون تومان را بابت این مالیات بپپردازید

5. سهام و  اوراق بهادار

خرید و فروش سهام در بورس و همین طور سرمایه‌گذاری بر اوراق بهادار نیز از دیگر مواردی هستند که مالیات بر عایدی سرمایه برای آن‌ها در نظر گرفته می‌شود و از ان جا که کنترل  و نظارت بر این بازار آسان‌تر است محاسبه آن نیز برای سازمان امور مالیاتی ساده‌تر می‌باشد. البته ساز و کار این نوع از مالیات بر عایدی نیز در کشورهای مختلف با یکدیگر تفاوت دارد و به جهت اینکه بسیاری از کشورها افراد را تشویق به سرمایه‌گذاری در بخش تولید و همین طور بورس می‌کنند معمولا برای این سرمایه عایدی مالیات کمتری در نظر می‌گیرند تا افراد همچنان از سرمایه‌گذاری در بورس استقبال نمایند. البته در ایران این نوع مالیات در حال حاضر منتفی شده و نیاز به پرداخت ان نمی‌باشد.

6. مالیات بر رمز ارز

محاسبه این نوع مالیات بر عایدی سرمایه را باید دشوارتر از سایر انواع آن بدانیم. در این این نوع مالیات خرید و فروش رمز ارز و سودی که از آن حاصل می‌گردد مبنای محاسبه مالیات می‌باشد.

روش محاسبه مالیات بر عایدی

مالیات بر عایدی سرمایه به صورت درصدی محاسبه شده به این صورت که شما باید درصدی از سودی که کسب نموده‌اید را به عنوان مالیات بپردازید. با توجه به شرایط ممکن است که این درصد در رابطه با موارد مختلف مشمول این مالیات متفاوت بوده و همین طور نرخ آن متغیر باشد. البته در آخرین طرحی که برای این مالیات مطرح شده است شیوه محاسبه آن برای ملکی که کمتر از 1 سال خرید و فروش شود 40 درصد و بعد از آن به ازای هر سال 3 درصد از مالیات کاسته می‌شود . برای خودرو نیز اگر خرید و فروش در یک سال انجام شود 10درصد سود باید بابت مالیات کسر و به حساب سازمان امور مالیاتی کشور منتقل گردد. برای طلا نیز اگر بازه خرید و فروش ی سال باشد این نرخ 10درصد و اگر بیش از سه سال باشد 5 درصد می‌باشد. البته توجه داشته باشید که همان طور که در گفتیم این موارد رقم قطعی نبوده و ارقامی است که در طرح این مالیات عنوان شده است اما هنوز این طرح به تصویب نرسیده است و اجرایی نیست.

البته مطرح شده است که باید این شیوه محاسبه با در نظر گرفتن نرخ تورم باشد که اگر این مورد در نظر گرفته شود بسیاری از خرید و فرش‌ها معاف از این نوع مالیات می‌شوند.

زمان و شیوه پرداخت مالیات بر عایدی

قانون مربوط به مالیات بر عایدی سرمایه در مرداد سال 1404 بعد از تصویب نهایی اجرایی شد و به تمامی نهادهای برای آماده سازی زیرساخت‌ها ابلاغ گردید . همچنین فرصت 20 ماهه به نهادها داده شد تا شرایط را برای دریافت این مالیات فراهم نمایند. از طرف دیگر نیز بعد از نهایی شدن طبق این قانون مودیان این نوع از مالیات 6 ماه فرصت دارند تا مالیات بر عایدی سرمایه را پرداخت نمایند. از ان جا که ارزیابی این نوع مالیات و محاسبه آن نیاز به شفافیت دقیق تمامی معاملات دارد فراهم نمودن زیر ساخت آن کار چندان راحتی نخواهد بود. از همین رو تا به این جا که هنوز شرایط برای دریافت آن مهیا نشده است فرصت مودیان برای پرداخت نیز آغاز نشده است.

معافیت مالیات بر عایدی سرمایه : دارایی‌های معاف

یک نکته مهم در مورد مالیات بر عایدی سرمایه آن است که ممکن است شما این دارایی‌ها را به قصد کسب سود خریداری نکرده باشید و این موارد بابت استفاده شخص شما از این دارایی‌ها باش به عنوان مثال خانه‌ای که در آن زندگی می‌کنید و همین طور خودرویی که از ان استفاده می‌کنید نیز جز کالاهای مشمول این مالیات هستند اما قصد شما از خرید ان دلالی نبوده است. موارد معافیت مالیاتی نیز در واقع شرایطی است که باید بین دلالی و همین طور استفاده شخصی از این اموال تمایز ایجاد نماید. به همین دلیل نیز شرایطی خاص برای دریافت این مالیات مشخص شده است .

به همین منظور اگر شما مالی را برای مدت زمان بیش از 3 سال نگهداری نمایید رقم این مالیات کمتر شده و همین طور اگر خرید و فروش مربوط به ملکی باشد که در آن ساکن هستید و یا خودرویی باشد که از آن استفاده شخصی دارید و یا این موارد ابزار کار شما باشند از پرداخت این مالیات معاف خواهید بود.

تفاوت مالیات بردرآمد اتفاقی با مالیات عایدی سرمایه

در رابطه با مالیات بر عایدی سرمایه و تفاوت آن با مالیات بردرآمد اتفاقی  نیز باید بگوییم که مالیات عایدی بخاطر سود حاصل از تفاوت قیمت خرید و فروش یک کالا جهت سرمایه‌گذاری تعیین می‌شود اما مالیات بردرآمد اتفاقی مخصوص زمانی است که شما به صورت اتفاقی صاحب یک درآمد و یا مال شده‌اید مثلا ان را به شما هدیه داده‌اند . هر دو این مالیات‌ها زیر مجموعه مالیات مستقیم می‌باشد اما نوع سرمایه در این دو با یکدیگر تفاوت اساسی دارد.

اگر از خرید و فروش سرمایه غیر مولد ضرر کنیم بازهم باید مالیات بر عایدی سرمایه بپردازیم؟

خیر مالیات بر عایدی سرمایه مختص زمانی است که شما از یک سرمایه‌گذاری به سود رسیده باشید زمانی که سرمایه گذاری شما با ضرر روبرو شود به جهت آنکه سودی حاصل نشده است نمی‌توان درصدی از ان را نیز برای مالیات محاسبه نمود از همین رو دیگر مالیات بر عایدی معنایی نخواهد داشت.

زمان اجرایی شدن مالیات بر عایدی

مالیات بر عایدی سرمایه در حال حاضر در ایران در طرح پیشنهادی است و به تصویب نهایی نرسیده است به همین دلیل نیز در حال حضر این نوع مالیات محاسبه نشده و این طرح هنوز اجرا نشده است . اما طبق گفته مسئولان این امر از زمان تصویب این طرح دستگاه‌ها 20 ماه فرصت دارند تا زیرساخت دریافت این نوع از مالیات را مهیا نمایند. پس فعلا این نوع مالیات رد ایران اجرایی نشده است و تا زمان تصویب آن نباید محاسبه و مطالبه گردد. اما گفته می‌شود که این مالیات قرار است تا در سال 1405 اجرایی شود.

ارتباط مالیات بر عایدی سرمایه با سامانه مودیان

همان طور که در بالا نیز به ان اشاره کردیم فعلا مالیات بر عایدی سرمایه در ایران در مرحله آماده سازی زیرساختی است و از همین رو بستری نیز برای پرداخت آن تعیین نشده است. اما احتمال ان می‌رود که اگر این قانون به مرحله اجرا برسد برای پرداخت ان شما نیاز به کارپوشه غیر تجاری در سامانه مودیان داشته باشید که به واسطه ان افرادی که مودی مالیاتی هستند اما صاحبان کسب و کار نمی‌باشند می‌توانند امور مالیاتی خود را از این طریق انجام دهند. در این صورت احتمال دارد که لازم باشد شما اطلاعات خرید و فروش را در این سامانه به ثبت برسانید. تا سود عایدی مشخص و سپس رقم مالیات بر عایدی سرمایه تعیین گردد.

تفاوت مالیات بر عایدی سرمایه و ارزش افزوده

توجه داشته باشید که مالیات بر عایدی سرمایه با مالیات ارزش افزوده تفاوت بسیار زیادی دارد . مالیات عایدی را شما باید از سودی که متعلق به شما است پرداخت نمایید و به همین دلیل نیز آن را در گروه مالیات مستقیم قرار می‌دهند اما مالیات ارزش افزوده نوعی مالیات غیر مستقیم است و در اصل خریدار باید مبلغی بالاتر از ارزش واقعی کالا را برای این مالیات  بپردازد. از طرفی دیگر مالیات ارزش افزوده به کالای مولد که در حین تولید ارزشی به آن اضافه شده است تعلق گرفته اما در مالیات بر عایدی همان طور که گفتیم مبنای محاسبه دارایی‌های غیر مولد هستند.

سخن پایانی

مالیات بر عایدی سرمایه در واقع با این هدف که دلالی و همین طور سفته بازی موجب بر هم خوردن نظم بازارهای مختلف نشود و در کنار آن به جهت کسب درآمد برای دولت‌ها انجام می‌گیرد  و در واقع شما باید در این نوع مالیات اگر از یک سرمایه‌گذاری در کالاهای غیر مولد به سود رسیدید بخشی از آن را باید به عنوان مالیات به سازمان امور مالیاتی کشور پرداخت نمایید.

اگر شما هم صاحب کسب و کاری هستید می‌توانید برای کار با سامانه مودیان نرم افزار واسط مارسا را جهت تنظیم و ارسال فاکتورهای الکترونیکی انتخاب نمایید.