مشاغل معاف از ارزش افزوده کدام‌اند و از کجا می‌توان فهمید یک فعالیت اقتصادی مشمول این مالیات است؟ پاسخ این سوال همیشه به عنوان شغلی شما بستگی ندارد زیرا طبق ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده، معافیت بیشتر براساس نوع کالا یا خدمت تعیین می‌شود. بنابراین ممکن است یک فروشگاه هم محصولات معاف و هم کالاهای مشمول مالیات داشته باشد
در ادامه، فهرست کالاها و خدمات معاف از مالیات بر ارزش افزوده در سال 1405 را بررسی می‌کنیم و توضیح می‌دهیم چگونه وضعیت فعالیت خود را تشخیص دهید، چه تکالیفی همچنان باقی می‌مانند و در چه شرایطی نباید از مشتری مالیات دریافت کنید
مشاغل معاف از ارزش افزوده در سال 1405
فهرست مشاغل معاف از ارزش افزوده در سال 1405 را بهتر است براساس نوع کالا یا خدمات‌شان و طبق مقررات ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده بررسی کرد. برخی از این معافیت‌ها مربوط به کالاهای اساسی مانند محصولات کشاورزی و موادغذایی بوده و برخی مربوط به خدمات درمانی، آموزشی، بانکی، بیمه‌ای و حمل و نقل است.
کالاهای معاف از مالیات برارزش افزوده
برای تشخیص مشاغل معاف از ارزش افزوده، لازم است ابتدا کالاهای عرضه‌شده را با فهرست قانونی تطبیق دهیم. با توجه به مواردی که ذکر کردیم و با استناد به ماده 9، مهم‌ترین گروه‌های کالاهای معاف عبارت‌اند از :
- محصولات کشاورزی فرآوری‌نشده، محصولات خام زراعی و باغی، محصولات گلخانه‌ای و گیاهان دارویی.
- دام زنده و خوراک آن، بذر، نشا، نهال، سم، کود و آب مصارف کشاورزی.
- شیر، پنیر، ماست، آرد، نان، برنج، حبوبات، سویا، روغن‌های خوراکی و شیرخشک مخصوص تغذیه کودکان؛ همچنین گوشت و فرآورده‌های گوشتی طبق فهرست قانونی.
- کتاب، روزنامه، مجله، نشریه، دفتر تحریر و اقلام کاغذی مشمول معافیت.
- فرش دستباف و مواد اولیه اصلی آن و صنایع‌دستی تولید داخل طبق فهرست مصوب.
- داروها و واکسن‌های انسانی و دامی، لوازم مصرفی درمانی و لوازم توانبخشی مشمول معافیت.
توجه داشته باشید که معافیت تمام محصولات یک گروه شغلی را نمی‌توان بدون بررسی مصداق قانونی تایید کرد. برای مثال، فروشندگان تجهیزات پزشکی و دندان‌پزشکی لزوما بابت تمام کالاهای خود از مالیات بر ارزش افزوده معاف نیستند. باید مشخص شود هر محصول دقیقا در گروه کالاهای معاف قرار می‌گیرد یا خیر.
خدمات معاف از مالیات بر ارزش افزوده
در فهرست مشاغل معاف از ارزش افزوده علاوه بر کالاهای اساسی که بالاتر به آن‌ها اشاره کردیم باید برخی خدمات نیز معاف از ارزش افزوده را نیز بررسی کنیم:
| گروه خدمات | مصادیق اصلی معافیت |
| درمانی و بهداشتی | خدمات درمانی، تشخیصی، پیشگیری، توانبخشی، حمایتی |
| بیمه‌ای | بیمه زندگی، بیمه محصولات کشاورزی، بیمه تامین اجتماعی و تکمیلی |
| حمل و نقل | حمل و نقل بار و مسافر جاده‌ای، ریلی و دریایی و درون شهری، برون شهری و بین‌المللی |
| آموزشی و ورزشی | ارائه خدمات آموزشی، پژوهشی و ورزشی با مجوز و شرایط قانونی |
| بانکی و مالی | خدمات بانکی و اعتباری مشخص، خدمات مجاز قرض‌الحسنه و برخی از خدمات بازار سرمایه |
| فرهنگی و نشر | خدمات چاپ، نشر و توزیع کتاب و نشریات با رعایت استثناهای قانونی |
| اقامتی | خدمات اقامتی هتل‌های 3ستاره و پایین‌تر و مراکز اقامتی دارای مجوز مشمول معافیت |
نکته مهم: تبلیغات کالاها و خدمات داخلی در روزنامه‌ها و نشریات، طبق جز 3 بند ((ب)) ماده 9، از معافیت مربوط به خدمات نشر مستثنا شده‌اند. بنابراین نباید تمام فعالیت‌های مرتبط با روزنامه و تبلیغات را معاف در نظر گرفت.
چرا برخی از مشاغل معاف از ارزش افزوده هستند؟
یکی از دلایل معافیت برخی کالاها و خدمات، کاهش فشار مالیاتی بر مصرف کالاهای اساسی و استفاده از خدمات ضروری است. به همین دلیل، بخشی از محصولات غذایی و خدمات درمانی در فهرست معافیت‌ها قرار گرفته‌اند. بااین‌حال، ضروری‌بودن یک کالا به‌تنهایی باعث معافیت آن نمی‌شود و ملاک نهایی، حکم قانون و شرایط تعیین‌شده برای همان کالا یا خدمت است.
برای آشنایی با نحوه محاسبه این مالیات و تفاوت آن با مالیات بر درآمد، پیشنهاد می‌کنیم مقاله مالیات بر ارزش افزوده چیست؟ را نیز مطالعه کنید.
مشاغل معاف از مالیات ارزش افزوده باید چه اقداماتی را انجام دهند؟
اگر کالا یا خدمات شما از مالیات بر ارزش افزوده معاف است، ابتدا باید مطمئن شوید که فعالیت موردنظر دقیقا در فهرست قانونی قرار دارد. پس از آن، وضعیت ثبت‌نام و فراخوان مالیاتی، تکالیف صدور صورتحساب و وجود سایر فروش‌های مشمول را بررسی کنید.
- برای بررسی وضعیت فعالیت خود، این موارد اهمیت دارند:
- نوع کالا یا خدمت را با فهرست معافیت‌های ماده 9 تطبیق دهید.
- وضعیت فراخوان و ثبت‌نام ارزش افزوده پرونده مالیاتی را بررسی کنید.
- مشخص کنید آیا علاوه بر فروش معاف، فروش کالا یا خدمات مشمول هم دارید.
- تکالیف صدور صورتحساب الکترونیکی و ارائه اظهارنامه را جداگانه کنترل کنید.
حتی برای مشاغل معاف از ارزش افزوده نیز ممکن است برخی تکالیف مربوط به پرونده مالیاتی یا ثبت اطلاعات معاملات باقی بماند. بنابراین معافیت از دریافت این مالیات به معنی حذف خودکار تمام تکالیف مالیاتی نیست. برای بررسی وضعیت پرونده و صورتحساب‌ها می‌توانید از راهنمای کارپوشه مودیان چیست؟ استفاده کنید.
سوالاتی متدوال درمورد مشاغل معاف از ارزش افزوده
در این بخش چند مورد از سوالاتی که در رابطه با معافیت از این مالیات مطرح می‌شود را با شما در میان گذاشته‌ایم. شما نیز می‌توانید سوالات خود را پیرامون این موضوع با ما در میان بگذارید تا کارشناسان ما به آن پاسخ دهند:
1. وقتی از مالیات ارزش افزوده معاف هستیم باید اظهارنامه پر کنیم؟
پاسخ به وضعیت ثبت‌نام و فراخوان مودی و نوع فعالیت او بستگی دارد. اگر کسب‌وکار فقط عرضه کالاها یا خدمات معاف دارد، باید وضعیت تکالیف پرونده خود را بررسی کند اما مودی دارای فروش‌های مشمول و معاف ممکن است همچنان مکلف به ارائه اظهارنامه ارزش افزوده و ثبت اطلاعات فروش معاف باشد. بنابراین صرف قرارداشتن یک کالا در فهرست معافیت‌ها، دلیل کافی برای کنارگذاشتن اظهارنامه نیست.
برای بررسی موعد اظهارنامه‌ها و سایر تکالیف، تقویم مالیاتی 1405 را نیز مطالعه کنید.
2- اگر یک فروشگاه هم کالای معاف و هم مشمول داشته باشد چه می‌شود؟
در صورت شمول تکالیف قانونی، فروشنده باید هنگام ثبت صورتحساب، وضعیت مالیاتی هر قلم کالا را جداگانه مشخص کند و از اعمال نرخ یکسان روی تمام محصولات خودداری کند.
3- تفاوت معافیت از ارزش افزوده با معافیت از صدور صورتحساب چیست؟
یکی از اشتباهات رایج این است که معافیت کالا از مالیات بر ارزش افزوده را با معافیت کسب‌وکار از صدور صورتحساب الکترونیکی یکسان در نظر بگیریم. درحالی‌که این دو موضوع متفاوت هستند:
- معافیت ارزش افزوده: به معنی تعلق‌نگرفتن مالیات و عوارض به عرضه کالا یا خدمت مشمول معافیت قانونی است.
- معافیت از صدور صورتحساب الکترونیکی: به معنی تسهیلات یا معافیت از یک تکلیف مشخص صدور صورتحساب برای مودیان واجد شرایط است.
برای نمونه، بخشنامه شماره 200/1405/51 شرایط معافیت برخی صاحبان مشاغل از صدور صورتحساب الکترونیکی نوع اول و دوم در سال 1405 را مشخص کرده است. اما این معافیت به معنی معاف‌شدن تمام کالاها و خدمات آن کسب‌وکار از مالیات بر ارزش افزوده نیست.
سخن پایانی
مشاغل معاف از ارزش افزوده ، مشاغلی هستند که نیازی نیست تا علاوه بر مالیات بر درآمد مبلغی را نیز به عنوان ارزش افزوده به اداره امور مالیاتی بپردازند. این نوع مشاغل همچنین این مجوز را ندارند که اضافه بر ارزش کالا و یا خدماتی که ارائه می‌دهند مبلغ دیگری را بالاتر از قیمت اصلی از مشتری جهت این مالیات دریافت نمایند. بنابراین مشاهده این مبلغ در فاکتور و یا مغایرت نرخ نشانه تخلف در آن کسب و کار است.
شما برا اطلاع از تمامی معافیت‌ها و همین طور جزئیات طرح‌های مالیاتی و حقوق قانونی که در این زمینه دارید می‌تواند با مشاوران حرفه‌ای در این زمینه مشورت نمایید. مشاوران متخصص مارسا در این رابطه همراه شما هستند.
