اعتبار فاکتور کاغذی در نظام مالیاتی وارد مرحله تازه‌ای از محدودیت‌ها شده است. بر اساس اظهارات محمد نوری، مدیرکل دفتر توسعه خوداظهاری و تمکین داوطلبانه سازمان امور مالیاتی کشور، از اواسط اردیبهشت ۱۴۰۶ قرار است پذیرش هزینه‌های قابل قبول مالیاتی بیش از گذشته به ثبت صورتحساب الکترونیکی وابسته شود. این تغییر برای صاحبان کسب‌وکار و حسابداران اهمیت زیادی دارد، زیرا دریافت فاکتور کاغذی از فروشنده ممکن است دیگر برای اثبات هزینه خرید در رسیدگی مالیاتی کافی نباشد.
در ادامه این مقاله از نرم افزار رایگان سامانه مودیان قرار است به موضوعی بسیار مهم بپردازیم این موضوع بخشی از روند اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان است که با هدف شفاف‌تر شدن معاملات، کنترل اعتبارهای مالیاتی و کاهش اتکا به اسناد غیرالکترونیکی دنبال می‌شود.
فاکتور کاغذی از چه زمانی اعتبار مالیاتی ندارد؟
اعتبار فاکتور کاغذی در دو بخش مالیات بر ارزش افزوده و مالیات عملکرد باید به‌صورت جداگانه بررسی شود. بر اساس بند «غ» تبصره یک قانون بودجه سال ۱۴۰۴، از ابتدای دی ۱۴۰۴ پذیرش اعتبار مالیات بر ارزش افزوده به صورتحساب‌های الکترونیکی ثبت‌شده در سامانه مؤدیان وابسته شده است.
در مقابل، محمد نوری در اظهارات خود به مرحله دیگری اشاره کرده که قرار است از اواسط اردیبهشت ۱۴۰۶ اجرا شود و به نقش صورتحساب الکترونیکی در شناسایی هزینه‌های قابل قبول مالیاتی مربوط است.
بنابراین اگر یک کسب‌وکار در سال ۱۴۰۵ خریدی انجام داده باشد، نباید صرفاً بر اساس یک تاریخ عمومی درباره وضعیت مالیاتی آن تصمیم بگیرد. زمان معامله، نوع مالیات، اسناد موجود و مقررات حاکم بر همان دوره اهمیت دارند.
حذف فاکتور کاغذی چه تأثیری بر هزینه‌های قابل قبول مالیاتی دارد؟
حذف فاکتور کاغذی از فرآیند پذیرش هزینه‌های مالیاتی می‌تواند نحوه ثبت و مستندسازی خریدهای کسب‌وکارها را تغییر دهد. هزینه قابل قبول مالیاتی به هزینه‌ای گفته می‌شود که مطابق مقررات مالیاتی، شرایط لازم برای پذیرش در محاسبه درآمد مشمول مالیات را داشته باشد.
برای مثال، شرکتی را در نظر بگیرید که برای فعالیت خود مواد اولیه، تجهیزات یا خدمات خریداری می‌کند. در گذشته ممکن بود بخش مهمی از مستندات خرید در قالب فاکتورهای کاغذی نگهداری شود، اما با گسترش الزامات صورتحساب الکترونیکی، اهمیت ثبت صحیح معاملات در سامانه مؤدیان افزایش پیدا می‌کند.
نوری اعلام کرده است که در مرحله بعدی اجرای قانون، دریافت صورتحساب الکترونیکی از سوی خریدار برای شناسایی هزینه‌های قابل قبول اهمیت تعیین‌کننده‌ای خواهد داشت.
البته این موضوع به معنی آن نیست که هر هزینه دارای صورتحساب الکترونیکی، بدون بررسی سایر شرایط قانونی پذیرفته می‌شود. ارتباط هزینه با فعالیت اقتصادی، ماهیت معامله و سایر ضوابط مالیاتی همچنان اهمیت دارند.
تفاوت اعتبار مالیاتی و هزینه قابل قبول چیست؟
اعتبار مالیاتی فاکتور کاغذی با پذیرش هزینه در مالیات عملکرد یکسان نیست و همین تفاوت ممکن است باعث برداشت اشتباه از خبر شود.
اعتبار مالیات بر ارزش افزوده معمولاً به مالیات و عوارض پرداخت‌شده بابت خریدهای واجد شرایط مربوط می‌شود که در چارچوب قانون می‌تواند در محاسبه بدهی ارزش افزوده مؤدی لحاظ شود.
در مقابل، هزینه قابل قبول مالیاتی در محاسبه درآمد مشمول مالیات عملکرد اهمیت دارد.
فرض کنید یک شرکت برای فعالیت خود کالایی خریداری کرده است. مالیات بر ارزش افزوده این خرید و مبلغ هزینه خرید، دو موضوع مالیاتی متفاوت هستند و پذیرش هرکدام تابع مقررات مربوط است.
به همین دلیل، پایان پذیرش اعتبار ارزش افزوده بر مبنای فاکتور کاغذی را نباید به معنی حذف خودکار تمام هزینه‌های ثبت‌شده در حسابداری دانست.
چند مؤدی از صورتحساب الکترونیکی استفاده می‌کنند؟
گسترش صورتحساب الکترونیکی در سامانه مؤدیان یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده در اظهارات مدیرکل دفتر توسعه خوداظهاری سازمان امور مالیاتی است.
محمد نوری اعلام کرده که در زمان ارائه این گزارش، حدود ۳۸۰ هزار مؤدی صورتحساب‌های الکترونیکی نوع اول و دوم صادر می‌کردند و بیش از هفت میلیون مؤدی نیز از صورتحساب نوع سوم استفاده داشتند.
صورتحساب نوع سوم در چارچوب شرایط قانونی می‌تواند با رسید دستگاه کارتخوان یا درگاه پرداخت مرتبط باشد. با این حال، امکان استفاده از این نوع صورتحساب برای تمام فعالیت‌ها و معاملات یکسان نیست و به شرایط قانونی مؤدی و نوع معامله بستگی دارد.
این آمار نشان‌دهنده میزان مشارکت اعلام‌شده در زمان انتشار خبر است و نباید بدون بررسی داده‌های جدید، آن را آمار روز سامانه مؤدیان در نظر گرفت.
صورتحساب الکترونیکی چگونه به کاهش فرار مالیاتی کمک می‌کند؟
صورتحساب الکترونیکی امکان ثبت ساختاریافته اطلاعات معاملات را فراهم می‌کند و می‌تواند به بررسی ارتباط میان فروش ثبت‌شده یک کسب‌وکار و خرید ثبت‌شده کسب‌وکار دیگر کمک کند.
در روش‌های مبتنی بر اسناد کاغذی، بررسی صحت معاملات و تطبیق اطلاعات ممکن است به کنترل دستی مدارک بیشتری نیاز داشته باشد. اما در سامانه مؤدیان، اطلاعات صورتحساب‌های الکترونیکی در یک ساختار مشخص ثبت می‌شوند و قابلیت پیگیری بیشتری دارند.
به گفته محمد نوری، در سال ۱۴۰۴ نسبت رشد بدهکاری ابرازی به رشد بستانکاری ابرازی در مقایسه با سال قبل افزایش یافته و نرخ رشد بستانکاری حدود یک‌چهارم نرخ رشد بدهکاری بوده است.
او این تغییر را یکی از نشانه‌های اثرگذاری کنترل سیستمی اعتبارهای مالیاتی دانسته است.
با این حال، این نسبت به‌تنهایی برای اندازه‌گیری دقیق کاهش فرار مالیاتی کافی نیست و تحلیل آن به اطلاعات تکمیلی درباره معاملات، اظهارنامه‌ها و تغییرات اقتصادی نیاز دارد.
صاحبان کسب‌وکار برای جایگزینی فاکتور کاغذی چه اقداماتی انجام دهند؟
جایگزینی فاکتور کاغذی با صورتحساب الکترونیکی فقط به تغییر شکل ظاهری فاکتور محدود نمی‌شود. برای کسب‌وکارهایی که مشمول تکالیف سامانه مؤدیان هستند، لازم است فرآیند صدور و دریافت صورتحساب با مقررات مربوط هماهنگ باشد.
اولین موضوع، بررسی وضعیت پرونده مالیاتی و نوع صورتحساب موردنیاز است. همه معاملات الزاماً شرایط یکسانی ندارند و انتخاب نوع صورتحساب باید بر اساس ضوابط مربوط انجام شود.
موضوع بعدی، کنترل اطلاعات خریدار، فروشنده، کالا یا خدمات و مبالغ صورتحساب است. ثبت اطلاعات نادرست ممکن است باعث ایجاد مغایرت یا نیاز به صدور صورتحساب اصلاحی شود.
برای خریداران نیز صرف دریافت نسخه چاپی یک فاکتور کافی نیست و در معاملات مشمول باید وضعیت صورتحساب الکترونیکی و شرایط قانونی برخورداری از اعتبار مالیاتی بررسی شود.
همچنین کسب‌وکارهایی که تعداد زیادی خرید و فروش دارند بهتر است وضعیت صورتحساب‌های ارسالی، خطاهای احتمالی و فاکتورهای اصلاحی یا ابطالی را به‌صورت مستمر کنترل کنند.
نقش مارسا در مدیریت صورتحساب‌های الکترونیکی
مدیریت صورتحساب الکترونیکی با افزایش تعداد معاملات می‌تواند به یکی از فعالیت‌های زمان‌بر واحد حسابداری تبدیل شود. به‌ویژه زمانی که یک حسابدار مسئول مدیریت صورتحساب‌های چند شرکت یا چند پرونده مالیاتی باشد، دسترسی منظم به اطلاعات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
نرم‌افزار مارسا با فراهم کردن امکان ارسال صورتحساب به سامانه مؤدیان، پیگیری وضعیت فاکتورها و مدیریت فرآیندهایی مانند اصلاح، ابطال و برگشت از فروش، به ساده‌تر شدن این بخش از تکالیف مالیاتی کمک می‌کند.
با این حال، استفاده از نرم‌افزار به‌تنهایی تضمین‌کننده پذیرش هزینه یا اعتبار مالیاتی نیست و صحت اطلاعات معاملات و رعایت شرایط قانونی همچنان باید توسط مؤدی و مسئولان مالی بررسی شود.
جمع‌بندی؛ آینده فاکتور کاغذی در نظام مالیاتی
پایان اعتبار فاکتور کاغذی بخشی از حرکت نظام مالیاتی به سمت ثبت و بررسی الکترونیکی معاملات است. بر اساس مقررات اعلام‌شده، از ابتدای دی ۱۴۰۴ پذیرش اعتبار مالیات بر ارزش افزوده به صورتحساب‌های الکترونیکی ثبت‌شده در سامانه مؤدیان وابسته شده و طبق اظهارات مسئول سازمان امور مالیاتی، مرحله بعدی این فرآیند برای پذیرش هزینه‌های مالیاتی از اواسط اردیبهشت ۱۴۰۶ پیش‌بینی شده است.
برای حسابداران و صاحبان کسب‌وکار، مهم‌ترین اقدام این است که پیش از رسیدن موعد اجرای هر تکلیف، وضعیت صدور و دریافت صورتحساب‌های خود را بررسی کنند و میان اعتبار مالیات بر ارزش افزوده و هزینه قابل قبول مالیاتی تفاوت قائل شوند.
منبع خبر: خبرگزاری مهر، ۲۸ مرداد ۱۴۰۵، به نقل از سازمان امور مالیاتی کشور.
مطالعه مقالات زیر را از دست ندهید:
پیامدهای کم اظهاری و بیش اظهاری در سامانه مودیان
