مقابله با فرار مالیاتی در قم طی سال گذشته و سال جاری به وصول حدود هزار میلیارد تومان مالیات منجر شده است. محمد رضایی، مدیرکل امور مالیاتی استان قم، با اعلام این خبر از توسعه اقدامات نظارتی برای شناسایی تخلفات مالیاتی خبر داد و در کنار آن بر ضرورت حمایت از کسب‌وکارهای کوچک، ساده‌سازی خدمات الکترونیکی و شفاف‌سازی محل مصرف درآمدهای مالیاتی تأکید کرد.
در ادامه این خبر از نرم افزار رایگان سامانه مودیان مارسا قرار است بر اساس گزارش خبرگزاری مهر، عملکرد مالیاتی استان قم تنها به شناسایی فرار مالیاتی محدود نبوده و موضوعاتی مانند افزایش سهم شهرداری از مالیات بر ارزش افزوده، استرداد مالیات صادرکنندگان و اجرای طرح نشان‌دار کردن مالیات نیز از محورهای مهم فعالیت‌های اخیر این اداره کل بوده است.
شناسایی فرار مالیاتی در قم چگونه انجام می‌شود؟
شناسایی فرار مالیاتی در قم با بررسی اطلاعات اقتصادی و گزارش‌های دریافتی از شهروندان و مراجع نظارتی دنبال می‌شود. به گفته محمد رضایی، واحد تخصصی مقابله با فرار مالیاتی در استان تشکیل شده و پرونده‌های مشکوک پس از بررسی اولیه، در مسیر رسیدگی قانونی قرار می‌گیرند.
مدیرکل امور مالیاتی قم اعلام کرد ظرفیت نیروی انسانی این بخش نیز در حال افزایش است و قرار است تعداد کارکنان آن از ۱۵ نفر به ۳۲ نفر برسد. هدف از این اقدام، افزایش توان رسیدگی به پرونده‌ها و پیگیری موارد احتمالی تخلف عنوان شده است.
رضایی همچنین از امکان مشارکت شهروندان در گزارش تخلفات مالیاتی خبر داد. بر این اساس، افرادی که اطلاعات مؤثری درباره فرار مالیاتی ارائه کنند، در صورت احراز شرایط قانونی می‌توانند مشمول پاداش شوند.
چرا مقابله با فرار مالیاتی برای کسب‌وکارهای قانون‌مدار اهمیت دارد؟
مقابله با فرار مالیاتی فقط به افزایش درآمد دولت مربوط نمی‌شود، بلکه می‌تواند بر شرایط رقابت میان کسب‌وکارها نیز اثر بگذارد. زمانی که یک فعال اقتصادی تکالیف مالیاتی خود را انجام می‌دهد اما فعالیت اقتصادی مشابهی از پرداخت مالیات قانونی خودداری می‌کند، ممکن است شرایط رقابت برای این دو کسب‌وکار یکسان نباشد.
از سوی دیگر، شناسایی تخلفات نباید به افزایش فشار نامتناسب بر کسب‌وکارهای کوچک منجر شود. رضایی نیز در توضیح رویکرد اداره کل امور مالیاتی قم تأکید کرده که مقابله با فرار مالیاتی باید هم‌زمان با حمایت از فعالان اقتصادی خرد دنبال شود.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که بسیاری از کسب‌وکارهای کوچک امکانات حسابداری و نیروی متخصص شرکت‌های بزرگ را در اختیار ندارند و پیچیدگی فرآیندهای مالیاتی می‌تواند برای آن‌ها هزینه‌بر باشد.
پرداخت ۳۵۰۰ میلیارد تومان مالیات بر ارزش افزوده به شهرداری قم
مالیات بر ارزش افزوده در قم یکی دیگر از بخش‌های مهم گزارش عملکرد اداره کل امور مالیاتی استان است. به گفته رضایی، در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ حدود ۳٫۵ همت، معادل ۳۵۰۰ میلیارد تومان، از منابع مرتبط با مالیات بر ارزش افزوده به شهرداری قم پرداخت شده است.
این رقم در حالی اعلام شده که مجموع پرداختی سال گذشته به شهرداری قم حدود ۳٫۲ همت بوده است. به این ترتیب، مبلغ پرداخت‌شده در نیمه نخست سال جاری از مجموع پرداختی سال قبل نیز بیشتر بوده است.
مدیرکل امور مالیاتی قم همچنین به پروژه‌هایی مانند اقدامات عمرانی بلوار پیامبر اعظم، تکمیل رمپ بلوار فردوسی و توسعه برخی فضاهای فرهنگی و تفریحی اشاره کرد.
با این حال، برای ارزیابی دقیق تأثیر درآمدهای مالیاتی بر توسعه شهری، انتشار گزارش‌های مشخص درباره میزان تخصیص منابع، هزینه‌کرد واقعی و پیشرفت پروژه‌ها اهمیت دارد.
شفاف‌سازی هزینه‌کرد مالیات؛ مطالبه شهروندان و کسبه قم
شفافیت هزینه‌کرد مالیات از مهم‌ترین خواسته‌هایی بود که شهروندان و فعالان اقتصادی قم در گفت‌وگو با خبرنگار مهر مطرح کردند. بخشی از این مطالبات به روشن شدن ارتباط میان مالیات پرداختی و خدمات عمومی اختصاص داشت.
شهروندان معتقد بودند اطلاع‌رسانی دقیق‌تر درباره منابع اختصاص‌یافته به ساخت مدارس، مراکز درمانی، زیرساخت‌های شهری و سایر پروژه‌های عمومی می‌تواند به افزایش اعتماد مردم کمک کند.
در کنار این موضوع، برخی کسبه نیز خواستار توجه بیشتر به شرایط اقتصادی مشاغل، هزینه‌های فعالیت و ساده‌تر شدن فرآیندهای الکترونیکی شدند.
این دیدگاه‌ها نشان می‌دهد که از نگاه مؤدیان، شفافیت نظام مالیاتی دو بخش دارد؛ نخست مشخص بودن نحوه محاسبه و دریافت مالیات و دوم امکان اطلاع از محل مصرف منابع وصول‌شده.
معرفی ۲۹ پروژه در طرح نشان‌دار کردن مالیات استان قم
طرح نشان‌دار کردن مالیات یکی از روش‌هایی است که برای مشارکت مؤدیان واجد شرایط در انتخاب محل مصرف بخشی از مالیات پیش‌بینی شده است.
مدیرکل امور مالیاتی قم اعلام کرد در سال ۱۴۰۵ تعداد ۲۱ پروژه ملی و هشت پروژه استانی در این طرح معرفی شده‌اند. این پروژه‌ها حوزه‌هایی مانند آموزش، بهداشت، زیرساخت‌های عمرانی و خدمات عمومی را دربرمی‌گیرند.
تکمیل مدارس و هنرستان‌ها، توسعه مراکز آموزشی، پروژه‌های دانشگاهی، احداث کتابخانه و بهسازی برخی مراکز بهداشتی از جمله مواردی هستند که برای مشارکت مؤدیان معرفی شده‌اند.
در این سازوکار، مؤدیان مشمول می‌توانند مطابق ضوابط اعلام‌شده، پروژه موردنظر خود را از میان گزینه‌های موجود انتخاب کنند. البته انتخاب پروژه به معنی پرداخت مالیات اضافی یا اختیار آزادانه تمام مؤدیان برای تعیین محل مصرف کل مالیات نیست.
آخرین وضعیت اظهارنامه مالیاتی و تبصره ماده ۱۰۰ در قم
اظهارنامه مالیاتی و تبصره ماده ۱۰۰ نیز از موضوعاتی بودند که مدیرکل امور مالیاتی قم درباره آن‌ها توضیح داد. رضایی با اشاره به تغییر زمان‌بندی فرآیندهای مربوط، پیش‌بینی کرد اطلاع‌رسانی درباره اظهارنامه‌ها و تسهیلات تبصره ماده ۱۰۰ از اوایل تا اواسط آبان ۱۴۰۵ انجام شود.
این اظهارات بیانگر پیش‌بینی زمان اطلاع‌رسانی در زمان انتشار خبر است و نباید آن را به‌تنهایی اعلام قطعی یک مهلت قانونی جدید در نظر گرفت.
رضایی همچنین به آمار عملکرد سال ۱۴۰۳ اشاره کرد و گفت در میان پرونده‌هایی که در مراحل بعدی بررسی شده بودند، حدود ۴۳ هزار مورد مشمول سازوکار تبصره ماده ۱۰۰ شدند و مالیات حدود ۲۳ هزار مؤدی از این گروه صفر تعیین شد.
برای صاحبان مشاغل، توجه به تفاوت میان ارسال اظهارنامه عملکرد و استفاده از تسهیلات تبصره ماده ۱۰۰ اهمیت دارد، زیرا شرایط استفاده از مالیات مقطوع و تکالیف مربوط به اظهارنامه یکسان نیستند.
استرداد بیش از هزار میلیارد تومان مالیات بر ارزش افزوده به صادرکنندگان
استرداد مالیات بر ارزش افزوده صادرکنندگان بخش دیگری از عملکرد مالیاتی قم را تشکیل می‌دهد. طبق اعلام مدیرکل امور مالیاتی استان، در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ تعداد ۲۵۴ پرونده استرداد مورد رسیدگی قرار گرفته و مجموع مبالغ بازپرداخت‌شده از هزار میلیارد تومان فراتر رفته است.
رضایی توضیح داد که در گذشته، رسیدگی به برخی پرونده‌های استرداد به دلیل محدودیت‌های اطلاعاتی و اجرایی ممکن بود چندین ماه زمان ببرد، اما با توسعه سامانه‌های الکترونیکی تلاش شده این فرآیند کوتاه‌تر شود.
به گفته او، هدف فعلی بازگرداندن مبالغ پرونده‌های واجد شرایط در حدود یک ماه تا ۴۵ روز است. این بازه، هدف اعلام‌شده برای فرآیند رسیدگی است و نباید به‌عنوان تضمین زمان استرداد برای تمام صادرکنندگان تلقی شود.
سامانه مؤدیان چه نقشی در شفافیت مالیاتی دارد؟
سامانه مؤدیان و ثبت صورتحساب‌های الکترونیکی می‌توانند به افزایش قابلیت پیگیری معاملات و کاهش پراکندگی اطلاعات فروش و خرید کمک کنند. هرچه اطلاعات معاملات دقیق‌تر ثبت شوند، امکان بررسی مغایرت‌ها و شناسایی موارد نیازمند رسیدگی نیز بیشتر خواهد شد.
با این حال، نباید صدور صورتحساب الکترونیکی را به‌تنهایی معادل جلوگیری کامل از فرار مالیاتی دانست. شناسایی تخلفات به مجموعه‌ای از اطلاعات، فرآیندهای نظارتی و رسیدگی‌های قانونی وابسته است.
در گزارش مهر، برخی کسبه قم از پیچیدگی استفاده از سامانه‌های مالیاتی و هزینه‌های مرتبط با ثبت صورتحساب گلایه داشتند. مدیرکل امور مالیاتی استان نیز اعلام کرد شرکت‌های معتمد ارائه‌دهنده خدمات مالیاتی در ادارات مربوط مستقر هستند و خدمات مشخصی مانند راهنمایی و ثبت صورتحساب را به‌صورت رایگان ارائه می‌کنند.
این موضوع نشان می‌دهد توسعه زیرساخت‌های الکترونیکی زمانی برای طیف گسترده‌تری از مؤدیان کاربردی خواهد بود که آموزش، دسترسی و پشتیبانی مناسب نیز در کنار آن فراهم شود.
نقش مارسا در ساده‌سازی مدیریت صورتحساب‌های الکترونیکی
مدیریت صورتحساب‌های الکترونیکی برای کسب‌وکارهایی که معاملات متعدد دارند یا حسابدارانی که پرونده چند مؤدی را هم‌زمان مدیریت می‌کنند، اهمیت ویژه‌ای دارد.
نرم‌افزار مارسا با فراهم کردن امکان ارسال صورتحساب به سامانه مؤدیان، مشاهده وضعیت فاکتورها و مدیریت فرآیندهای اصلاح، ابطال و برگشت از فروش، به منظم‌تر شدن فعالیت‌های مرتبط با صورتحساب الکترونیکی کمک می‌کند.
البته استفاده از نرم‌افزار به‌تنهایی به معنی انجام تمام تکالیف مالیاتی یا جلوگیری قطعی از جرایم نیست و مسئولیت بررسی صحت اطلاعات و رعایت الزامات قانونی همچنان باید مورد توجه مؤدی قرار گیرد.
جمع‌بندی
وصول حدود هزار میلیارد تومان مالیات ناشی از شناسایی فرار مالیاتی در قم یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش عملکرد اداره کل امور مالیاتی استان است، اما در کنار این رقم، آمار پرداخت مالیات بر ارزش افزوده به شهرداری، استرداد مالیات صادرکنندگان و اجرای طرح نشان‌دار کردن مالیات نیز اهمیت دارد.
این گزارش نشان می‌دهد که کارآمدی نظام مالیاتی فقط با میزان مالیات وصول‌شده سنجیده نمی‌شود و موضوعاتی مانند شفافیت محل مصرف منابع، حمایت از کسب‌وکارهای کوچک، آموزش مؤدیان و تسهیل خدمات الکترونیکی نیز در ارزیابی آن نقش دارند.
منبع: خبرگزاری مهر، ۲۵ مهر ۱۴۰۵، گزارش عملکرد اداره کل امور مالیاتی استان قم.
مطالعه مقالات زیر را از دست ندهید:
پیامدهای کم اظهاری و بیش اظهاری در سامانه مودیان
